પ્રવાસ કરો, રીલ્સ બનાવો, પરંતુ પહેલા ખેડૂતના ખેતરે જઈ તેની..." : ગુજરાતમાં ખેડૂતોની હાલત મુદ્દે અમિત ચાવડાના CM અને DyCM પર આકરા પ્રહાર

પ્રવાસ કરો, રીલ્સ બનાવો, પરંતુ પહેલા ખેડૂતના ખેતરે જઈ તેની…” : ગુજરાતમાં ખેડૂતોની હાલત મુદ્દે અમિત ચાવડાના CM અને DyCM પર આકરા પ્રહાર

અમદાવાદમાં ગુજરાત કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખ અમિત ચાવડાએ ગુજરાતના ખેડૂતોની વર્તમાન સ્થિતિને લઈને રાજ્ય સરકાર સામે આકરા પ્રહાર કર્યા હતા. દેવભૂમિ દ્વારકા સહિત સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદ ખેંચાયો હોવાનો દાવો કરીને અમિત ચાવડાએ સરકાર પાસે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોની તાત્કાલિક સમીક્ષા કરી દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માંગ કરી હતી. ખેડૂતો માટે મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજનાનો લાભ આપવા ઉપરાંત ચાલુ વર્ષનું પાક ધિરાણ માફ કરવા, વીજ બિલમાં રાહત આપવા અને પશુપાલકો માટે ઘાસચારાની વ્યવસ્થા કરવા પણ તેમણે માંગ કરી હતી.

પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે, “આજે જગતનો તાત ખેડૂત ચારે બાજુથી હેરાન-પરેશાન છે, આર્થિક રીતે પાયમાલ થયો છે અને ચારે બાજુથી ઘેરાઈ ગયો હોય એવી સ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે.” તેમણે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ પાછળ મોંઘા ખાતર, બિયારણ, વીજળી અને પાણી સાથે ઉત્પાદનના પૂરતા બજારભાવનો અભાવ જવાબદાર હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. અમિત ચાવડાએ વધુમાં કહ્યું હતું કે, “ક્યારેક કમોસમી વરસાદ, ક્યારેક અતિવૃષ્ટિ અને ક્યારેક અનાવૃષ્ટિના કારણે ખેડૂત મુશ્કેલીમાં મુકાય છે.”

ખેડૂતને મોંઘા ઇનપુટ અને કુદરતી આફતોની બેવડી અસર”

ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ અંગે સરકારની નીતિઓ પર સવાલ ઉઠાવતા અમિત ચાવડાએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે, “મોંઘું ખાતર, મોંઘું બિયારણ, મોંઘી વીજળી, મોંઘું પાણી અને સાથે ઉત્પાદનનો પૂરતો બજારભાવ ન મળે.” તેમણે કુદરતી આફતો ઉપરાંત ખેતીની જમીનમાંથી વીજળીના થાંભલા પસાર થવા જેવી બાબતોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. અમિત ચાવડાએ ભાજપ સરકારની નીતિઓ અંગે કહ્યું હતું કે, “ડબલ એન્જિન સરકારની ખેડૂત વિરોધી નીતિઓના કારણે ખેડૂત નિરાશ થયો છે અને આર્થિક રીતે પાયમાલ થઈને આત્મહત્યા કરવા માટે મજબૂર થયો છે.” આ નિવેદન કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખનો રાજકીય આક્ષેપ છે. ખેડૂતોની આત્મહત્યાના કારણો અનેક સામાજિક અને આર્થિક પરિબળો સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે.

NCRBના આંકડાનો ઉલ્લેખ, “રોજ 29 ખેડૂતો આત્મહત્યા કરવા મજબૂર”

અમિત ચાવડાએ ખેડૂતોની આત્મહત્યાના મુદ્દે NCRBના આંકડાઓનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું હતું કે, “2023-24માં એક જ વર્ષમાં 10,786 જેટલા ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરવી પડી.” તેમણે વધુમાં દાવો કર્યો હતો કે, “2010-11ની સરખામણીમાં આત્મહત્યાના આંકડામાં 75 ટકાનો વધારો થયો છે અને રોજ 29 ખેડૂતો આત્મહત્યા કરવા મજબૂર બને છે.”

અહીં આંકડાકીય સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. ઉપલબ્ધ NCRBના 2023ના આંકડા મુજબ કૃષિ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા આત્મહત્યાના કુલ 10,786 કેસોમાં 4,690 ખેડૂતો અથવા ખેતી કરનાર અને 6,096 કૃષિ મજૂરોનો સમાવેશ થાય છે. એટલે 10,786નો સમગ્ર આંકડો માત્ર ખેડૂતોની આત્મહત્યા તરીકે દર્શાવવો ચોક્કસ નથી. અમિત ચાવડાએ આ આંકડાને આધારે સરકારની ખેડૂત નીતિઓ પર રાજકીય સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

વરસાદ ખેંચાતા દુષ્કાળ જાહેર કરવાની કોંગ્રેસની માંગ

ગુજરાતની વરસાદી સ્થિતિ અંગે અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે, “છેલ્લા ઘણા દિવસોથી વરસાદ ખેંચાઈ ગયો છે અને અનેક વિસ્તારોમાં આઠ-આઠ અઠવાડિયાથી એક ટીપું પણ વરસાદ નથી પડ્યો.” તેમના દાવા મુજબ, “52 કરતાં વધારે તાલુકામાં 60 ટકાથી વધારે વરસાદની ઘટ છે અને 112 તાલુકા એવા છે જ્યાં લાંબા સમયથી વરસાદ પડ્યો નથી.”

અમિત ચાવડાએ વધુમાં દાવો કર્યો હતો કે, “છેલ્લા એક મહિનાથી 200 જેટલા તાલુકામાં એક ટીપું પણ વરસાદ નથી પડ્યો અને ગુજરાતના 34 જિલ્લામાંથી લગભગ 12 જિલ્લા એવા છે જ્યાં છેલ્લા 30 દિવસથી વરસાદ નથી.” આ તાલુકાવાર અને જિલ્લાવાર આંકડા કોંગ્રેસ દ્વારા રજૂ કરાયેલા દાવા છે; તેને અંતિમ સરકારી આંકડા તરીકે માનવા માટે સત્તાવાર વરસાદી બુલેટિન સાથે ચકાસણી જરૂરી રહેશે. અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે, “અછતગ્રસ્તનું મેન્યુઅલ અને ગુજરાત સરકારની મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજનાની ગાઇડલાઇન મુજબ પરિસ્થિતિ જોતા મોટાભાગના વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવા પડે એવી સ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે.” કોંગ્રેસે સરકારને અસરગ્રસ્ત તાલુકાઓ અને જિલ્લાઓની તાત્કાલિક સમીક્ષા કરી દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માંગ કરી છે.

“ગુજરાતમાં 2020થી પાક વીમા યોજના બંધ છે” મુદ્દે સવાલ

પાક વીમા યોજનાને લઈને પણ અમિત ચાવડાએ સરકાર સામે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે, “ગુજરાતમાં 2020થી પાક વીમા યોજના બંધ છે.” તેમણે દાવો કર્યો હતો કે કુદરતી આફતના સમયે ખેડૂતોને પાક નુકસાન સામે સુરક્ષા આપવા માટેની વ્યવસ્થા અંગે સરકારે મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજનાની જાહેરાત કરી છે. અમિત ચાવડાએ માંગ કરી હતી કે, “અછતગ્રસ્તનું મેન્યુઅલ અને મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજનાની ગાઇડલાઇનમાં જે જોગવાઈઓ છે અને વરસાદની સ્થિતિને જોતા તાત્કાલિક અસરગ્રસ્ત તાલુકાઓ અને જિલ્લાઓમાં દુષ્કાળ જાહેર કરવામાં આવે.” સાથે જ પાત્ર ખેડૂતોને મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજનાનો લાભ ઝડપથી આપવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી છે.

સૌરાષ્ટ્રના 115થી વધુ ડેમોમાં પાણી ભરવાની માંગ

પાણીની સમસ્યા અંગે અમિત ચાવડાએ સૌરાષ્ટ્રના ડેમોનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે, “સૌરાષ્ટ્રના 115 કરતાં વધારે ડેમોમાં સૌની યોજનામાં પાણી ભરવાની જોગવાઈ છે.” તેમના જણાવ્યા મુજબ, “ડેમોમાં પાણી નહીં હોવાને કારણે સિંચાઈનું તો પાણી નથી મળતું, પરંતુ પીવાના પાણીની પણ તકલીફ ઊભી થઈ છે.” કોંગ્રેસે માંગ કરી છે કે જ્યાં પાણીની જરૂરિયાત છે ત્યાં સૌની યોજના સહિત ઉપલબ્ધ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરીને ડેમોમાં પાણી ભરવામાં આવે અને લોકોને પીવાનું પાણી પૂરતું મળે તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે.

“ચાલુ વર્ષનું પાક ધિરાણ સંપૂર્ણ માફ કરો”

વરસાદની ખેંચ અને પાક નિષ્ફળ જવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને કોંગ્રેસે ખેડૂતોના ચાલુ વર્ષના પાક ધિરાણની સંપૂર્ણ માફીની માંગ કરી છે. અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે, “ખેડૂતો બધી જ રીતે પાયમાલ થયા છે, દેવાદાર થયા છે અને આખું વર્ષ નિષ્ફળ જવાને કારણે ધિરાણ ભરપાઈ કરવાની સ્થિતિમાં નથી.” તેથી તેમણે સરકાર પાસે માંગ કરી હતી કે, “ગુજરાતના ખેડૂતોનું ચાલુ વર્ષનું પાક ધિરાણ સંપૂર્ણ માફ કરવામાં આવે.” આ ઉપરાંત ખેડૂતોના વીજ બિલ અંગે પણ અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે, “આ આર્થિક સંકડામણના સમયમાં ખેડૂતોના વીજ બિલ પણ તાત્કાલિક આ વર્ષ પૂરતા માફ કરવામાં આવે.”

પશુપાલકો માટે ઘાસચારા ડેપો અને પાંજરાપોળની માંગ

વરસાદની ખેંચની અસર પશુપાલન ક્ષેત્ર પર પડતી હોવાનો મુદ્દો પણ કોંગ્રેસે ઉઠાવ્યો હતો. અમિત ચાવડાએ કહ્યું હતું કે, “અનેક વિસ્તારોમાં આજે ઘાસચારાની અછત છે અને પશુપાલકો હેરાન-પરેશાન છે.” તેમણે દાવો કર્યો હતો કે કેટલાક વિસ્તારોમાં પશુઓ માટે ચારા અને વ્યવસ્થાનો ગંભીર પ્રશ્ન ઊભો થયો છે. કોંગ્રેસે સરકારની મેન્યુઅલ ગાઇડલાઇન મુજબ આશરે 7 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં ઘાસચારા ડેપો અને વિતરણ કેન્દ્રો શરૂ કરવાની માંગ કરી છે. અમિત ચાવડાએ વધુમાં કહ્યું હતું કે, “જ્યાં પશુપાલકો પશુને રાખી શકે તેવી સ્થિતિ નથી ત્યાં પાંજરાપોળ શરૂ કરવામાં આવે.”

ખેતમજૂરો માટે મનરેગા અને રાહત કામોની માંગ

ખેતીનો પાક નિષ્ફળ જાય તો તેની સીધી અસર ખેતમજૂરોની રોજગારી પર પડતી હોવાનો મુદ્દો પણ અમિત ચાવડાએ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે, “અનેક વિસ્તારોમાં ખેતીનો પાક નિષ્ફળ ગયો છે અને તેના કારણે ખેતમજૂરો સામે રોજગારીનો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે.” અમિત ચાવડાએ દાવો કર્યો હતો કે, “અનેક પરિવારોને રોજગારી નહીં હોવાને કારણે ભૂખે સૂવું પડે એવા દિવસો આવ્યા છે.” આવા વિસ્તારોમાં તાત્કાલિક રાહત કામો તથા મનરેગા હેઠળના કામો શરૂ કરવાની કોંગ્રેસે માંગ કરી છે.